ancientsites.net

วัดพระธาตุดอยสุเทพ

Wat Phra That Doi Suthep 6

วัดพระธาตุดอยสุเทพ

วัดพระธาตุดอยสุเทพในฐานะศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมของล้านนา

วัดพระธาตุดอยสุเทพเป็นปูชนียสถานสำคัญคู่บ้านคู่เมืองเชียงใหม่มาช้านาน ตั้งอยู่บนดอยสุเทพซึ่งเป็นดอยที่สูงที่สุดในเมืองเชียงใหม่ องค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงเชียงแสน ฐานสูง ย่อมุมระฆังทรงแปดเหลี่ยม ปิดด้วยทองจังโก 2 ชั้น อาคารและสถาปัตยกรรมภายในวัด เช่น พระวิหารหลวง พระระเบียง ล้วนมีการตกแต่งด้วยลวดลายวิจิตรบรรจงตามแบบศิลปะล้านนา

วัดพระธาตุดอยสุเทพมีบทบาทสำคัญต่อชาวล้านนาทั้งในด้านศาสนาและวัฒนธรรม ในด้านศาสนา วัดพระธาตุดอยสุเทพเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งชาวล้านนาเชื่อว่ามีพุทธานุภาพดลบันดาลให้ประสบความสำเร็จในชีวิต ด้วยเหตุนี้ ชาวล้านนาจึงนิยมเดินทางมาสักการะพระธาตุดอยสุเทพเพื่อขอพรและแก้บนอยู่เสมอ นอกจากนี้ วัดพระธาตุดอยสุเทพยังเป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาที่สำคัญต่างๆ ของชาวล้านนา เช่น พิธีสืบชะตาหลวง พิธีกฐินพระราชทาน ฯลฯ

วัดพระธาตุดอยสุเทพ 1

ในด้านวัฒนธรรม วัดพระธาตุดอยสุเทพเป็นศูนย์กลางของวัฒนธรรมล้านนา สะท้อนให้เห็นผ่านสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของวัดที่งดงามวิจิตรบรรจงตามแบบศิลปะล้านนา นอกจากนี้ วัดพระธาตุดอยสุเทพยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของเชียงใหม่ ดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกให้มาเยี่ยมชมและสักการะพระธาตุอยู่เสมอ ส่งผลให้วัฒนธรรมล้านนาเป็นที่รู้จักและแพร่หลายไปทั่วโลก

สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของวัดพระธาตุดอยสุเทพที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมล้านนา

วัดพระธาตุดอยสุเทพเป็นวัดที่มีสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมที่งดงาม สะท้อนถึงวัฒนธรรมล้านนาอย่างเด่นชัด ดังนี้

องค์พระธาตุ

องค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงเชียงแสน ฐานสูง ย่อมุมระฆังทรงแปดเหลี่ยม ปิดด้วยทองจังโก 2 ชั้น รูปแบบเจดีย์ทรงเชียงแสนเป็นรูปแบบเจดีย์ที่ได้รับความนิยมในล้านนาตั้งแต่สมัยอาณาจักรล้านนาตอนต้น มีลักษณะเด่นคือ ฐานเจดีย์เป็นฐานสี่เหลี่ยมย่อมุม องค์ระฆังเป็นทรงแปดเหลี่ยม ยอดเจดีย์เป็นบัวคว่ำบัวหงาย องค์พระธาตุดอยสุเทพเป็นเจดีย์ทรงเชียงแสนที่ใหญ่ที่สุดในล้านนา

อาคารและสถาปัตยกรรมภายในวัด

อาคารและสถาปัตยกรรมภายในวัด เช่น พระวิหารหลวง พระระเบียง ล้วนมีการตกแต่งด้วยลวดลายวิจิตรบรรจงตามแบบศิลปะล้านนา ลวดลายที่นิยมใช้ ได้แก่ ลายดอกบัว ลายพญานาค ลายเทพพนม ลายกนก ลายใบไม้ ลายก้ามปู ฯลฯ ลวดลายเหล่านี้ล้วนมีความหมายทางศาสนาและความเชื่อของชาวล้านนา เช่น ลายดอกบัวหมายถึงความบริสุทธิ์ ลายพญานาคหมายถึงอำนาจ ลายเทพพนมหมายถึงเทพเจ้า ลายกนกหมายถึงความเจริญรุ่งเรือง ลายใบไม้หมายถึงธรรมชาติ ลายก้ามปูหมายถึงโชคลาภ

วัดพระธาตุดอยสุเทพ 2

สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของวัดพระธาตุดอยสุเทพสะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมล้านนาในด้านต่างๆ ดังนี้

ด้านความเชื่อ

สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของวัดพระธาตุดอยสุเทพสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อของชาวล้านนา เช่น ความเชื่อเรื่องพระบรมสารีริกธาตุ ความเชื่อเรื่องเทพเจ้า ความเชื่อเรื่องธรรมชาติ

ด้านศิลปะ

สถาปัตยกรรมและศิลปกรรมของวัดพระธาตุดอยสุเทพสะท้อนให้เห็นถึงศิลปะล้านนาที่งดงามวิจิตรบรรจง สะท้อนให้เห็นถึงฝีมือของช่างฝีมือชาวล้านนา

ด้านภูมิศาสตร์

วัดพระธาตุดอยสุเทพตั้งอยู่บนดอยสุเทพ ซึ่งเป็นดอยที่สูงที่สุดในเมืองเชียงใหม่ สะท้อนให้เห็นถึงภูมิศาสตร์ของล้านนาที่มีลักษณะเป็นภูเขาสูงชัน

ความสำคัญของวัดพระธาตุดอยสุเทพต่อเศรษฐกิจของเชียงใหม่

Wat Phra That Doi Suthep3

วัดพระธาตุดอยสุเทพเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญของเชียงใหม่ ดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกให้มาเยี่ยมชมและสักการะพระธาตุอยู่เสมอ ส่งผลให้ธุรกิจด้านการท่องเที่ยวในจังหวัดเชียงใหม่เติบโตขึ้น ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้า ฯลฯ

จากข้อมูลของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย พบว่าในปี พ.ศ. 2564 เชียงใหม่มีนักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติเดินทางมาท่องเที่ยวรวม 5,564,536 คน เพิ่มขึ้นจากปี พ.ศ. 2563 ประมาณ 14% โดยนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่มาเยือนเชียงใหม่มากที่สุดคือ นักท่องเที่ยวชาวจีน คิดเป็นร้อยละ 32 รองลงมาคือ นักท่องเที่ยวชาวไทย คิดเป็นร้อยละ 29 และนักท่องเที่ยวชาวอินเดีย คิดเป็นร้อยละ 10

นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเยือนเชียงใหม่ส่วนใหญ่จะเดินทางมาสักการะพระธาตุดอยสุเทพ ส่งผลให้ธุรกิจด้านการท่องเที่ยวในจังหวัดเชียงใหม่เติบโตขึ้นตามไปด้วย ธุรกิจโรงแรม ร้านอาหาร ร้านค้า ฯลฯ ต่างได้รับอานิสงส์จากนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเยือนเชียงใหม่ เพื่อมาสักการะพระธาตุดอยสุเทพ

นอกจากนี้ วัดพระธาตุดอยสุเทพยังเป็นศูนย์กลางทางศาสนาและวัฒนธรรมของล้านนา ส่งผลให้มีการจัดพิธีกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรมต่างๆ อยู่เป็นประจำ ก่อให้เกิดรายได้หมุนเวียนในชุมชน

พิธีกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรมที่สำคัญที่วัดพระธาตุดอยสุเทพ ได้แก่

  • ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ ตรงกับวันเพ็ญเดือน 6 และวันเพ็ญเดือน 7 หรือวันวิสาขบูชา
  • ประเพณีนมัสการพระธาตุ ตรงกับวันเพ็ญเดือน 8 หรือวันออกพรรษา
  • ประเพณีสืบชะตาหลวง พิธีกรรมทางศาสนาที่ยิ่งใหญ่และสำคัญที่สุดของล้านนา นิยมทำในช่วงเดือน 8 หรือเดือน 9 ของทุกปี

พิธีกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรมเหล่านี้ ล้วนเป็นโอกาสให้ชาวล้านนาและนักท่องเที่ยวได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรม ก่อให้เกิดรายได้หมุนเวียนในชุมชน เช่น รายได้จากการจัดจำหน่ายสินค้าและบริการต่างๆ รายได้จากการบริจาคเพื่อร่วมทำบุญ ฯลฯ

ความเชื่อและประเพณีที่เกี่ยวกับวัดพระธาตุดอยสุเทพ

Wat Phra That Doi Suthep 5

ชาวล้านนามีความศรัทธาต่อวัดพระธาตุดอยสุเทพอย่างสูง เชื่อว่าพระบรมสารีริกธาตุที่ประดิษฐานอยู่ในองค์พระธาตุมีพุทธานุภาพดลบันดาลให้ประสบความสำเร็จในชีวิต ด้วยเหตุนี้ ชาวล้านนาจึงนิยมเดินทางมาสักการะพระธาตุดอยสุเทพเพื่อขอพรและแก้บนอยู่เสมอ นอกจากนี้ วัดพระธาตุดอยสุเทพยังมีประเพณีต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับวัด เช่น ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ ประเพณีนมัสการพระธาตุ ฯลฯ

การบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุดอยสุเทพเพื่ออนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรม

การบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุดอยสุเทพมีดำเนินการมาอย่างยาวนาน ครั้งแรกเกิดขึ้นในสมัยพระเมืองแก้ว (พ.ศ. 2038-2068) โดยได้มีการเสริมฐานองค์พระธาตุให้สูงขึ้นและขยายฐานให้กว้างขึ้น นอกจากนี้ ยังได้สร้างพระวิหารหลวงขึ้นทางทิศตะวันออกขององค์พระธาตุ

ในสมัยพระเจ้ากาวิละ (พ.ศ. 2317-2352) ได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุอีกครั้ง โดยได้มีการสร้างฉัตรทองคำขึ้นประดิษฐานบนยอดพระธาตุ นอกจากนี้ ยังได้สร้างวิหารพระเจ้าทันใจขึ้นทางทิศตะวันตกขององค์พระธาตุ

ในสมัยรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2411-2453) ได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุอีกครั้ง โดยได้มีการรื้อแผ่นทองจังโกที่ปิดองค์พระธาตุออกทั้งหมด แล้วนำทองใหม่มาปิดแทน นอกจากนี้ ยังได้สร้างพระอุโบสถหลังใหญ่ขึ้นทางทิศใต้ขององค์พระธาตุ

Wat Phra That Doi Suthep4

ในสมัยรัชกาลที่ 9 (พ.ศ. 2489-2559) ได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุดอยสุเทพหลายครั้งครั้งหนึ่งที่สำคัญคือในปี พ.ศ. 2547-2553 โดยได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุครั้งใหญ่ โดยใช้เทคโนโลยีและวัสดุสมัยใหม่เข้ามาช่วยในการบูรณะ เพื่อให้องค์พระธาตุมีความแข็งแรงและคงอยู่คู่บ้านคู่เมืองเชียงใหม่สืบไป

การบูรณปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุดอยสุเทพเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยรักษาโบราณสถานสำคัญแห่งนี้ให้คงอยู่คู่บ้านคู่เมืองเชียงใหม่สืบไป การบูรณะจะดำเนินการอย่างระมัดระวังและรอบคอบ เพื่อให้คงไว้ซึ่งคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของวัดพระธาตุดอยสุเทพ

ติดตามข้อมูลเพิ่มเติม : โบราณวัตถุ

อ่านบทความเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ได้ที่นี้ : ศิลาจารึกหลักที่ 1

โพสที่เกี่ยวข้อง